De tuinboon, een gevaarlijke plant, een column van Fred de Vries

18 april 2012

Tuinboon, een gevaarlijke plant? Bekijk een grotere versie van deze afbeelding

Uhm, zo zal de lezer vermoedelijk bij het lezen van het onderwerp van deze column opmerken, een tuinboon is niet gevaarlijk, maar is toch lekker? Het antwoord op deze kwestie is dat beide waar zijn. De tuinboon (Vicia faba) is zowel lekker, maar heeft ook een duister kantje.

De tuinboon is een plant, die behoort tot de vlinderbloemigen en kan tot 1,80 meter hoog opgroeien. Hij bloeit met voor de familie karakteristieke bloemen met vijf witte bloembladeren met op ieder bloemblad een zwarte stip. De smakelijke tuinboon wordt in landen rondom de Middellandse Zee al sinds mensenheugenis verbouwd.

Het eerste deel van zijn wetenschappelijke naam, Vicia, komt deze keer uit het Latijn, waar het werkwoord vincere ‘(vast)binden’ betekent. De familie heeft namelijk de neiging om zich als klimplant te presenteren. Het tweede deel, faba, heeft met fava een taalkundig broertje. De b en de v wilden in de loop der jaren nog wel eens van plaats of klank verwisselen, waardoor het soms lastig wordt om de herkomst of uitspraak van een woord te bepalen. Het Griekse woord Фαγο (phago) betekent ‘eten’ of ‘vreten’ want phagos is een veelvraat. Die uitleg is logisch omdat de tuinboon eetbaar is.

Tuinbonen zijn rijk aan tyramine. Dat is een in het menselijk lichaam voorkomende amine. Het ontstaat normaal gesproken door bederf of fermentatie (kaas, wijn, zuurkool) en het wordt snel door het lichaam afgebroken door een enzym met de naam monoamino-oxidase, afgekort tot MAO. Niets aan de hand, zo zult u opmerken, maar er bestaan ook medicijnen die de afbraak van MAO’s remmen, de zogenaamde MAO-remmers. Deze worden voorgeschreven bij mensen die depressief zijn. Depressieve mensen hebben te weinig neurotransmitters serotonine, noradrenaline en dopamine. MAO-remmers remmen ook de afbraak van die neurotransmitters omdat ze ook monoamines zijn. Maar deze medicijnen remmen ook de afbraak van de tyramine uit de tuinboon en dat kán problemen opleveren omdat een teveel kan resulteren in een potentieel dodelijk serotonine syndroom.

Verder bevatten rauwe tuinbonen alkaloïden als vicine, isouramil en covicine. Deze kunnen een vorm van bloedarmoede veroorzaken bij patiënten, die lijden aan een erfelijke stoornis met de naam glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency. Bij deze stoornis wordt een noodzakelijk enzym niet of niet voldoende aangemaakt. Dit potentieel dodelijke ziektebeeld heeft zelfs een eigen naam gekregen: favism.

Tot slot zijn tuinbonen rijk aan L-dopa, een stof dat als medicijn wordt ingezet tegen de gevolgen van de ziekte van Parkinson.

Maar voor de rest zijn de tuinbonen heel gezond en mogen voor de meeste mensen met enige regelmaat op tafel komen te staan. Met wat spekjes en een gehaktbal.

Meer weten over Fred de Vries?
Volg Fred de Vries op Twitter.
Bestel De Cranberry van Fred de Vries bij Bol.com
Bestel Gevaarlijke planten bij Bol.com

Reacties

  1. tia maria 25 juni 2012 11:20 uur

    Mooie beschrijving en leerzaam maar zo af en toe, (het seizoen is kort voor de verse bonen) zal het niemand kwaad doen.

  2. Okke Amerongen 28 juni 2012 20:51 uur

    Hallo Maria, Je hebt helemaal gelijk hoor. Gewoon lekker tijdens het seizoen regelmatig tuinbonen eten. Dat doe ik ook zeker. Heerlijk!

  3. ellen 26 februari 2013 17:08 uur

    goh, wat leuk dat ik een site heb ontdekt wat over tuinbonen gaat! leuk zal ik zeker volgen. Wij zijn nl biologische- producenten van tuinbonen en vinden het fijn dat de tuinboon gewaardeerd wordt.
    groentjes van ellen

  4. Okke Amerongen 26 februari 2013 20:15 uur

    Hallo Ellen, Leuk, een teler van tuinbonen op mijn site!!! Het zou heel leuk zijn als je er een keer wat over kunt vertellen op deze site. Ik stuur je een mailtje.

  5. Lia 8 mei 2013 12:57 uur

    Volgens mij is alles waar ‘te’ voorstaat niet goed en welk zinnig mens eet er rauwe tuinbonen. Verder vraag ik me af of Fred de Vries lid is van de groep “tegen de kwakzalverij” die bestaat uit mensen van van de chemische medicijn lobby, die beweren dat dat allemaal zo goed en veilig is. Niet dus, dat lees je ook in bovenstaande stukje.

  6. Petra 24 juli 2013 19:32 uur

    Misschien een gekke vraag
    maar kan de schil van de tuinboon ook gegeten worden? Het lijkt zo zonde om deze gewoon maar weg te gooien…
    Groetjes Petra

  7. Okke Amerongen 25 juli 2013 23:14 uur

    Hallo Petra, De schil eet je eigenlijk nooit maar bij een jonge tuinboon kan het misschien wel. Ik moet eerlijk zeggen dat ik het nog niet geprobeerd heb. Ga ik binnenkort zeker een keer doen!

Over deze site

Tuinboon.nl is een site van Okke Amerongen. Lees op over Tuinboon.nl alles over het doel van deze site.